Kỳ 3: Giữ vững niềm tin, lan tỏa nghĩa tình tri ân

Phía sau mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là niềm hạnh phúc của gia đình, sự an lòng của đồng đội và kết quả của hành trình tìm kiếm đầy gian nan. Để những giá trị ấy được hiểu đúng, trân trọng và lan tỏa, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trước hết, phải chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, minh bạch. Đây là giải pháp quan trọng để nhân dân hiểu đúng chủ trương, chính sách, quy trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; đồng thời hạn chế những khoảng trống thông tin có thể bị lợi dụng để gây hoài nghi, bóp méo sự thật.

Các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh tuyên truyền, giải thích rõ quy trình tiếp nhận thông tin, lấy mẫu sinh phẩm, giám định ADN và đối chiếu hồ sơ. Người dân cần hiểu rằng, việc tìm thấy hài cốt chưa đồng nghĩa với việc có thể xác định ngay danh tính. Kết luận phải dựa trên hồ sơ, thông tin thân nhân, kết quả giám định và các căn cứ chuyên môn theo quy định. Sự thận trọng ấy nhằm bảo đảm tính chính xác, tránh nhầm lẫn, bảo vệ quyền lợi chính đáng của thân nhân và sự tôn nghiêm đối với người đã khuất.

Thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ cần được công khai đúng thẩm quyền, có kiểm chứng; phản ánh khách quan cả thành quả và khó khăn, vướng mắc. Không né tránh hạn chế, không tô hồng thành tích, không đưa ra kết luận khi chưa đủ căn cứ chính là cách tạo dựng niềm tin bền vững trong xã hội và nhân dân.

Cùng với các cơ quan chức năng, báo chí phải phát huy vai trò định hướng thông tin, phản ánh chân thực công việc gian khổ của lực lượng quy tập; ghi nhận sự giúp đỡ của nhân chứng, cựu chiến binh và nhân dân trong, ngoài nước. Những câu chuyện về người dân cung cấp thông tin, nhân chứng tận tình dẫn đường, những gia đình bền bỉ chờ ngày đón người thân trở về cần được phản ánh bằng các chi tiết xác thực, giàu sức lay động. Qua đó, công chúng hiểu sâu sắc hơn giá trị của công tác tri ân và những nỗ lực đang được thực hiện.

Cùng với minh bạch thông tin, cần nâng cao khả năng nhận diện, phòng ngừa và đấu tranh với thông tin sai trái trên không gian mạng. Thực tế, các đối tượng xấu có thể cắt xén hình ảnh, bóp méo sự việc, tách một khó khăn khách quan khỏi bối cảnh thực tế hoặc lấy trường hợp cá biệt để quy chụp, phủ nhận toàn bộ kết quả của công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Vì vậy, công tác tuyên truyền không thể chỉ dừng ở những lời cảnh báo chung chung mà phải giúp người dân nhận diện cụ thể các dấu hiệu đáng ngờ như nguồn đăng tải không rõ ràng, hình ảnh bị cắt ghép, thông tin thiếu căn cứ, ngôn từ kích động, quy chụp hoặc cố tình bỏ qua bối cảnh lịch sử. Mỗi người cần hình thành thói quen kiểm tra nguồn tin, thời điểm đăng tải, đối chiếu với thông tin từ cơ quan chức năng và báo chí chính thống trước khi tin tưởng, bình luận hoặc chia sẻ.

Đối với những thông tin liên quan đến danh tính liệt sĩ, phần mộ và kết quả giám định ADN, càng phải thận trọng, không suy diễn thay cơ quan chuyên môn, không phát tán thông tin riêng tư của thân nhân khi chưa được phép. Khi phát hiện nội dung có dấu hiệu sai sự thật, người dân cần phản ánh đến cơ quan chức năng hoặc đơn vị quản lý nền tảng để xem xét, xử lý theo quy định; không hùa theo đám đông, không để cảm xúc nhất thời dẫn đến hành vi tiếp tay cho thông tin độc hại.

Việc giáo dục kỹ năng nhận diện thông tin cần được triển khai tại cơ quan, đơn vị, trường học, khu dân cư và trên các nền tảng số. Ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần phát huy vai trò của cán bộ cơ sở, già làng, trưởng bản và người có uy tín, sử dụng cách tuyên truyền gần gũi, dễ hiểu. Đối với đoàn viên, thanh niên, cần khuyến khích chủ động lan tỏa những thông tin chính xác, câu chuyện nhân văn và hình ảnh đẹp về công tác tri ân.

Tuy nhiên, phải phân biệt rõ giữa những ý kiến góp ý thiện chí, phản ánh có căn cứ với hành vi cố tình bịa đặt, xuyên tạc, kích động chống phá. Những băn khoăn chính đáng của nhân dân cần được lắng nghe, giải đáp thấu đáo; những thông tin sai lệch phải được kiểm tra, làm rõ bằng chứng cứ khách quan. Không đánh đồng mọi ý kiến khác biệt với hành vi chống phá, bởi thái độ cầu thị, tôn trọng nhân dân cũng chính là cơ sở củng cố niềm tin và nâng cao hiệu quả đấu tranh.

Một giải pháp có ý nghĩa nền tảng là chăm lo, động viên lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, để niềm tin được bồi đắp từ những việc làm cụ thể. Trên những cánh rừng hiểm trở, địa hình chia cắt, điều kiện thời tiết khắc nghiệt, các đội quy tập phải kiên trì lần tìm từng dấu vết, xác minh từng nguồn tin. Nhiều nhân chứng tuổi cao, sức yếu; thông tin lịch sử ngày càng mai một, khiến công việc vốn gian nan càng thêm khó khăn.

Do đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần quan tâm bảo đảm đầy đủ chế độ, chính sách, điều kiện sinh hoạt, trang bị công tác và chăm sóc sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ, lực lượng y bác sĩ, pháp y; kịp thời giải quyết khó khăn hậu phương để mọi người yên tâm thực hiện nhiệm vụ. Kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích, những người bền bỉ bám địa bàn, tận tụy xác minh thông tin khách quan, thực chất.

Cùng với bảo đảm vật chất, phải coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, bồi đắp niềm vinh dự, tự hào và trách nhiệm trong mỗi cán bộ, chiến sĩ. Nhận thức sâu sắc ý nghĩa của nhiệm vụ phải được thể hiện bằng hành động cụ thể; thận trọng trong từng khâu chuyên môn, tôn trọng phong tục tập quán địa phương, giữ gìn phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên trì vượt qua khó khăn, không chạy theo thành tích, không làm ảnh hưởng đến tính chính xác của công tác tìm kiếm và xác định danh tính.

Đối với nhiệm vụ trên đất bạn Lào, cần tiếp tục củng cố phối hợp với cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân nước bạn; trân trọng sự giúp đỡ trong cung cấp thông tin, dẫn đường và bảo đảm an toàn cho các đội quy tập. Những nhân chứng từng trực tiếp tham gia mai táng bộ đội Việt Nam cần được tiếp cận, ghi nhận thông tin và xác minh cẩn trọng. Đồng thời, phát huy vai trò của các tổ chức, đoàn thể, cơ quan báo chí và cộng đồng trong thăm hỏi, động viên, tiếp sức cho lực lượng làm nhiệm vụ xa nhà. Các hoạt động tri ân phải thiết thực, tránh hình thức, lấy hiệu quả công việc và sự an lòng của thân nhân liệt sĩ làm thước đo.

Bên cạnh đó, cần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương, kết hợp chặt chẽ giữa thực hiện nhiệm vụ với đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái. Việc tiếp nhận, quản lý, chia sẻ thông tin về liệt sĩ phải được thực hiện thống nhất; hồ sơ, dữ liệu cần được chuẩn hóa, số hóa và cập nhật khoa học. Công tác lấy mẫu, giám định ADN phải tuân thủ quy trình chuyên môn, bảo đảm độ chính xác và bảo mật thông tin cá nhân theo quy định.

Các cơ quan chức năng cần chủ động nắm tình hình, phát hiện sớm thông tin độc hại, kịp thời cung cấp thông tin chính thống và phản hồi những vấn đề dư luận quan tâm. Khi xuất hiện luận điệu xuyên tạc, phải chỉ rõ nội dung sai lệch, thủ đoạn bóp méo và mục đích gây hoài nghi, chia rẽ; đồng thời sử dụng số liệu, hồ sơ, tài liệu và kết quả đã được kiểm chứng để phản bác. Những nội dung chưa đủ căn cứ cần được thông tin rõ đang trong quá trình xác minh; hành vi vi phạm pháp luật phải được xử lý nghiêm theo quy định.

Cán bộ, đảng viên, báo cáo viên, tuyên truyền viên và những người làm công tác thông tin cần nêu gương trong tiếp nhận, chia sẻ và phản hồi thông tin; không phát tán tài liệu chưa kiểm chứng, không đưa ra nhận định vượt quá căn cứ hoặc thẩm quyền. Mỗi thông tin phản bác phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, có lý lẽ và sức thuyết phục, tránh sa vào tranh cãi cảm tính.

Phát huy vai trò của nhân dân cũng là giải pháp rất quan trọng. Người dân không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn có thể cung cấp tư liệu, hỗ trợ xác minh nhân chứng, phát hiện hành vi bịa đặt và lan tỏa những câu chuyện đẹp về nghĩa tình đồng đội, tình cảm của nhân dân hai nước Việt Nam - Lào. Khi được cung cấp thông tin đầy đủ, được lắng nghe và tôn trọng, mỗi người sẽ có thêm cơ sở để nhận diện đúng sai, chủ động bảo vệ sự thật và góp phần giữ gìn niềm tin xã hội.

Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là hành trình còn nhiều khó khăn, nhưng cũng là minh chứng sinh động cho trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Niềm tin của nhân dân phải được xây dựng bằng thông tin minh bạch, kết quả thực chất, tinh thần trách nhiệm và sự đồng hành của toàn xã hội.

Những luận điệu xuyên tạc, bóp méo ý nghĩa của công tác tri ân không chỉ đi ngược sự thật khách quan mà còn xúc phạm nghĩa tình thiêng liêng của dân tộc, nhằm phủ nhận công lao các anh hùng liệt sĩ, làm suy giảm niềm tin và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Vì vậy, kiên quyết đấu tranh bác bỏ những luận điệu sai trái ấy là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, đồng thời là đòi hỏi từ lương tri và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, mệnh lệnh từ trái tim. Bằng chứng cứ xác thực, hành động thiết thực và sự đồng lòng của toàn xã hội, chúng ta sẽ tiếp thêm động lực cho những người lính bền bỉ tìm đồng đội, bảo vệ sự thật lịch sử và để nghĩa tình tri ân mãi được gìn giữ, lan tỏa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

MINH THƯ – MINH QUÂN